mandag 26. september 2016

Ferskt villsaukjøt på plass i Torino

Kjøt av villsau frå Værlandet er no på plass på festivalen Salone del Gusto i Italia, kor villsaubønder frå Austevoll står for salet. Det gjer dei i selskap med over 2000 tradisjonsprodukt frå heile verda.

- Det er ganske unikt at vi har fått ferskt kjøt sendt frå Noreg og hit til Italia, seier matataché hos Fylkesmannen i Hordaland, Gunnar Nagel Dahl.
- Kvaliteten er fantastisk, og vi gler oss til å sleppe kjøtet laust og sjå korleis det vert teke i mot.

Ein skulle gjerne tru ein marknad i gourmetlandet Italia fløymde over av sauekjøt, men det er ikkje tilfelle. Her er mjølkesau normen, og kjøt av dyret er sjelden. Det er difor å forvente at dei 300 kiloa som vart slakta på Nortura i Førde mellom 6. og 8. september får bein å gå på.

- Kjøtet er steikt på svak varme over lang tid, og er utruleg mørt, fortel Monica Hauge, villsaubonde frå Austevoll og utdanna kokk.

Kjøtet vert servert med kål og dressing. Får italienarane smaken på norsk villsau, har dei høve til å kjøpe med seg ferskt kjøt heim til sitt eige kjøkken.

Salone del Gusto er arrangert av den verdsomspennande rørsla Slow Food, som jobbar for å ta vare på og støtte ein mest mogleg mangfaldig matproduksjon. Messa og festivalen er deira viktigaste internasjonale hending, dedikert til mat og gastronomi. Over 1600 produsenter frå heile verda deltek på marknaden, og opp mot 250 000 er venta å vitja arrangementet.

Grunnleggjaren av Slow Food, Carlo Petrini, besøkte Noreg i 2006. Då fekk han prøve villsaukjøt, og det fall i smak: Gourmeten sa rett og slett at villsau var det beste han har smakt.
Norsk villsau har presidiumstatus i Slow Foods Smakens ark - eit levande bibliotek av tradisjonsmat frå heile verda. Presidier har ein heilt særskilt status i Smakens ark - produkt med særleg sterk regional og historisk tilknytning. Produksjonen skal òg vere handverksprega.

På 1950-talet var villsauen nærast utrydda - men ein storstila redningsaksjon vart sett i gong nettopp frå Austevoll, leia av Lars Erling Horgen ved Austevoll landbrukskontor. No er interessa for den hardføre og sjølvstendige sauen sterkt aukande langs heile Noregskysten, og rasen er ikkje lenger truga. Men det er framleis ei utfordring å få det spesielle kjøtet ut til forbrukarar. 


Siri Helle


Red. anm: Grunna at nettredaktøren var på reise i helga, vart ikkje saka publisert når saka var heilt fersk. 

mandag 19. september 2016

Villsau i nordisk sentrum på Salone del Gusto

Den vestlandske villsauen deltek denne veka på verdas største festival for berekraftig mat, Slow Food-festivalen Salone del Gusto i Italia.


Bjarte Finne - kokk med sans for villsau
Det vert eit ekte vestlandsk spleiselag når villsaubønder frå Austevoll tar med seg villsaukjøt frå Værlandet og bergenskokken Bjarte Finne til matmessa Salone del Gusto i Torino, Italia, 22. - 26. september. Messa er arrangert av organisasjonen Slow Food, og er verdas største samlepunkt for berekraftig mat og gastronomi. Over 1600 produsentar frå heile verda deltek, og det er venta over 250 000 besøkande.
Festivalen har i år ei særleg nordisk vinkling. Frå Sverige kjem samisk reinskjøtt, finnane stiller med havre og lakris, island med tørka hyse - og frå Noreg vert både salta torsk, røykt sild og altså kjøt frå villsau å finne blant utstillarane.

Falt i smak hjå Petrini
Grunnleggaren av Slow Food, Carlo Petrini, besøkte Noreg i 2006. Då fekk han smake villsaukjøt, og det falt i smak: Gourmeten sa rett og slett at villsau var det beste han hadde smakt.
Norsk villsau har presidiumstatus i Slow Foods Smakens ark - eit levande bibliotek av tradisjonsmat frå heile verda. Presidier har ein særleg status i Smakens ark: Produkt med særleg regional og historisk tilknytning, samt ein handverksprega produksjon.

- Ta vare på villsauen
Kjøtet som skal nedover kjem frå produsenten Hilde Buer på Værlandet, øysamfunnet heilt vest i Sogn og Fjordane. Buer er blant mentorane i den moderne villsauverda, og har mellom anna skrive Villsauboka - ein vegvisar til god villsaudrift.
Saman med mannen har ho mellom 500 og 600 villsauer på heilårsbeite på øyane. Dei et gras, urter og kratt på sommaren, lyng på vinteren og tang og tare heile året. Det gjev det heilt spesielle kjøtet. At dei klarar seg slik er mellom anna på grunn av måten dei lagrar feitt på - mykje meir kring innvollane enn andre sauerasar. Dette feittet har dei å tære på gjennom vinteren.
- Dette er særeigne kvalitetar ved villsauen - den gamalnorske sauen - som vi må ta vare på, seier Hilde Buer.
- Det er flott at villsauen er vorte meir populær og ikkje lenger er utrydningstruga - men vi må ikkje vekse oss vekk frå særtrekka våre gjennom å til dømes blande villsauen med andre, tyngre saueraser.

Kontroll med livdyr og slakt
Dagny Warner er ein av villsaubøndene i Austevoll som no tek turen til Torino. Det gjer ho for å lære meir om korleis selge eit høgkvalitetsprodukt: Saman med 38 andre bønder har ho nettopp starta eige villsauslakteri. Etter planen kjem det i produksjon på nyåret.
- Hovudmotivasjonen for å bygge eige slakteri er å sleppe å sende dyra våre langt avgarde med dyrebil. Med eige slakteri kan vi plukke dei rett frå beite når dei er slaktemodne og ha kontroll på heile prosessen, seier Warner, som sterkar under at det er dei lokale marknadane som er viktigast for dei.

Villsau frå Værlandet finn denne veka vegen til Torino



- Finn dei som vil betale
Matataché i Hordaland fylkeskommune Gunnar Nagel Dahl har vegleia austevollingane fram mot eige slakteri. Han har trua åp meir villsaukjøt på marknaden - men det må gjerast riktig.
- Dette er et høgkvalitetsprodukt, og ein må finne dei kundane som er villige til å betale for det, seier Nagel Dahl, og peikar på at villsauen har nokre fordelar framfor den tyngre, kvite sauen:
- Medan eit lammelår frå ein kvit sau er middag til eit heilt slektsstreff, er eit villsaulår ein perfekt familiemiddag.
I heftet "Lammesesongen 2016" etterlyser Nortura i år nett dette: lettare, meir famlievennlege slakt. Likevel er det lite villsau å finne i produktkatalogen deira.





Slow Food i hovudet
Kokken Bjarte Finne har vore med på Salone del Gusto sidan villsauen fekk hamna i Smakens ark i 2006. Han trur det er gode sjansar for både meir villsau og meir Slow Food òg i Noreg.
- Mange er Slow Food i hovudet allereie, dei berre veit ikkje om d t. Slow Food handlar ikkje om at mat skal lagast sakte, men at ein skal lage mat med respekt for råvarer, tradisjonar og jordsmonn, seier Finne, og meiner villsauen glir godt inn i det biletet.




Siri Helle

tirsdag 23. august 2016

Sunnmøre Villsaulag: Invitasjon til medlemstur til Uksnøya 03.09.16

Sunnmøre Villsaulag har gleda av å invitere til medlemstur til Uksnøya, ei lita øy lengst ute i havgapet på grensa mellom Sunnmøre og Romsdal. 


På Uksnøya har det truleg vore drift med gamalnorsk sau i fleire hundre år, om ikkje lenger, før nedlegging av drifta og fråflytting i 1958 gjorde at øyane grodde att. I 1993 starta drifta med gamalnorsk sau opp att, og mange besetningar på Sunnmøre har starta seinare opp med livdyr frå besetninga på Uksnøya. For ti år sidan starta ein opp att med lyngbrenning øyane, noko som har vore med på å føre øygruppa inn som A-lokalitet (svært viktig) i det nasjonale registeret Naturbase. På Uksnøya finn ein og eit rikt fugleliv med fleire sjeldne observasjonar og det eldste huset på Mørekysten som står på sin opprinnelege stad; ei gammal røykstove frå 1500-talet.


Foto: Daniel Fjørtoft




Villsaudrifta på Uksnøya er av den meir ekstensive typa, normalt utan tilleggsfôring, og der tilknytinga til havet og lyngbrenning er ein viktig del av drifta. Vi håper på ein kjekk og lærerik dag, med mange gode diskusjonar, historier og god mat.
For meir informasjon om Uksnøya, ta ein kik på http://www.villsausida.no/p/uksnoya.html

Program for dagen:
10:00     Avreise Brattvåg med skyssbåten Størkå (ca 30 min tur)
11:00     Velkomst, historieforteljing og markvandring
13:00     Matservering på tunet – fiskesupe og smørloff
14:00     Omvising på garden og villsaudiskusjon
16:00     Heimreise med Størkå til Brattvåg (ca 30 min)


Pris inkluder skyssbåt og mat: ca 450 kr per pers (pris kan variere litt, alt etter talet på reisande).
Det er også mogleg å ta båt ut sjølve, pris for kun mat er då 100 kr per pers.

Det er atterhald om at vêret er på vår side denne dagen.  Ved mange påmelde kan det vere at vi må sette opp fleire båtturar, noko som vil medføre litt ulike avreisetidspunkt.

Det er sjølvsagt mogleg å ta med følgje eller familie på turen, og ta gjerne med kikkert.

Ta turen då vel! Påmelding til Egil Kvalsund, post@kvalsundgartneri.no eller 95844930.
Bindande påmelding seinast 28.08.16.

Nb: Om du ikkje er medlem, er det endå ikkje for seint å melde seg inn!


På vegne av Sunnmøre Villsaulag og Uksnøy Villsaulag DA
Egil Kvalsund og Daniel Fjørtoft
Foto: Daniel Fjørtoft